Jeerak

Botanical Name: Cuminum cyminum   

Family Name: Apiaceae

Identification no : SDACH/HG/309

Vernacular Names: 

– Hindi: Jeera 

– English: Cumin 

– Bengali: Jeere

– Tamil: Jeerakam

– Telugu: Jeelakarra

Synonyms

“जीरको द्वितीयो जरणः कषायस्तिक्तकः स्मृतः। 

दीपनः पाचनः शूलकृमिघ्नो रुचिकृद्गुरुः॥”

Classification  

– Charak: Deepaniya (Digestive stimulant), Shoolaprashamana (Pain reliever) 

– Sushruta: Pippalyadi, Mustadi  Gana 

– Vagbhata: Deepaniya 

– Bhav Prakash: Haritakyadi Varga

Habitat & Distribution: 

– Native to the Mediterranean region, now widely cultivated in India (Rajasthan, Gujarat, Uttar Pradesh), Iran, Egypt, and Mexico. 

Morphology

– Plant: Slender annual herb, 20–50 cm tall. 

– Leaves: Pinnate, thread-like segments. 

– Flowers: Small, white/pink, in umbels. 

– Fruits: Oblong, 4–5 mm long, ridged, aromatic (cumin seeds). 

Varieties

1. Krishna Jeerak (Nigella sativa – Black cumin, unrelated but often confused). 

2. Shweta Jeerak (White cumin, true Cuminum cyminum). 

Substitute/Adulterant: 

– Shah Jeera (Bunium persicum) is a common substitute. 

Phytochemicals: 

– Essential Oils: Cuminaldehyde, γ-terpinene, β-pinene. 

– Others: Flavonoids, alkaloids, terpenoids. 

Raspanchaka: 

– Rasa (Taste): Katu (Pungent), Tikta (Bitter) 

– Guna (Quality): Laghu (Light), Ruksha (Dry) 

– Virya (Potency): Ushna (Heating) 

– Vipaka (Post-digestive effect): Katu (Pungent) 

– Prabhava (Special effect): Deepana (Enhances digestion) 

– Dosha Shamakta: Balances Kapha  and Vata, may aggravate Pitta in excess. 

Karma (Rogaghnata): 

– Primary Actions: Deepana (Digestive), Pachana (Metabolic), Krimighna (Antimicrobial), Shoolahara (Pain-relieving). 

– Therapeutic Uses: Indigestion, diarrhea, flatulence, respiratory disorders. 

Amayika Prayoga (Therapeutic Uses): 

External

  – Paste with honey for boils/wounds. 

  – Oil for abdominal massage (colic relief). 

– Internal: 

  – Jeera water for indigestion. 

  – Powder with honey for cough. 

Part Used: Seeds (Fruits). 

Dose: 

– Powder: 1–3 g/day. 

– Oil: 1–5 drops. 

Yoga/Formulations: 

1. Jeerakarishta (Digestive tonic). 

2. Hingvastak Churna (Carminative). 

3. Panchakola Phanta (For bloating). 

IUCN Status: Not Evaluated

Research Updates

1. Antimicrobial Activity (2020): Cumin oil showed efficacy against E. coli and S. aureus. 

2. Gastroprotective Effects (2021): Reduced gastric ulcers in rat models. 

3. Antioxidant Properties (2022): High phenolic content confirmed via HPLC. 

Hindi »